Ik ben al jaren samen met een econoom. Hij omschrijft zichzelf als gedragseconoom. Jaren geleden studeerde hij af en deed hij onderzoek naar de homo economicus. Dat heeft weinig te maken met mannen die op mannen vallen met veel geld leerde ik al snel. Ik leerde van hem dat de Homo economicus is een theoretisch mensbeeld uit de klassieke economie. Het beschrijft de mens als een volledig rationeel, berekenend en op eigenbelang gericht wezen dat steeds keuzes maakt die zijn of haar voordeel maximaliseren.
De afgelopen jaren heb ik veel kennis opgedaan als het gaat om financieel management en economie. Het is waar dat ik afgestudeerd ben aan een bedrijfskunde opleiding met een focus op management, economie en recht maar de praktijk is toch nét wat anders. Onbedoeld en onbewust hebben mijn partner en ik het vaak over zijn vak – en ook over dat van mij. We ruilen tijd voor kennis over geld. Als een soort valuta.
Ik heb ook veel geleerd over valuta. In essentie is het namelijk een ruilmiddel dat waarde vertegenwoordigt, een symbolische afspraak tussen mensen. Het is niet het papier zelf, niet het metaal, niet het digitale getal; het is het vertrouwen dat wij er collectief aan toekennen. Valuta maakt uitwisseling mogelijk zonder dat je iedere keer letterlijk diensten of goederen hoeft te ruilen: je hoeft gelukkig geen kip mee te nemen naar de bakker in ruil voor brood.
Wie écht kijkt, ontdekt een sluw mechanisme: zodra je één van die drie tekortkomt, kun je de andere twee inzetten om die ontbrekende vrij te spelen.
Maar onder die functionele laag ligt een psychologische: valuta is een maat van prioriteit. Waar je het aan uitgeeft, onthult wat je belangrijk vindt. In die zin is valuta minder een financieel concept en meer een eerlijkheidstoets. Want of het nu geld, tijd of kennis is: elke valuta is beperkt. Je kunt het sparen, investeren, verkwisten of verstoppen. Maar altijd betaal je ergens mee. Daarom is valuta nooit neutraal; het is een spiegel. Waar jij je valuta inzet, wordt je leven.
We leven in een wereld waarin mensen uren besteden aan het uitzoeken van de goedkoopste vlucht naar Barcelona met PrimAir, maar nooit nadenken over waar hun aandacht naartoe gaat. Het is tragisch en fascinerend tegelijk: men telt euro’s, maar verkwist tijd en kennis alsof het kraanwater is.
Ik betrap mezelf erop dat ik vroeger ook geloofde dat geld de primaire valuta was waarmee het leven werd afgerekend. Tot ik zag dat sommige mensen met lege zakken bergen verplaatsen, terwijl anderen met bankrekeningen voller dan wat dan ook geen millimeter opschoven. En vroeg of laat ontdek je wat elk mens met een beetje zelfrespect moet leren: je hebt drie echte waardes. Kennis. Tijd. Geld. De rest is ruis, decor, behang. Ik zie dat vooral in nu ik in mijn sabbatical keuzes maak gebaseerd op die drie waardes die ik voorheen niet zou hebben durven maken.
Wie écht kijkt, ontdekt een sluw mechanisme: zodra je één van die drie tekortkomt, kun je de andere twee inzetten om die ontbrekende vrij te spelen. En tóch doen we dat zelden bewust. We klagen over te weinig tijd maar besteden onze dagen aan het verplaatsen van lucht. We zeggen dat we geen geld hebben maar investeren nooit in vaardigheden die geld kunnen creëren. We zeggen geen kennis te hebben, maar weigeren de uren te steken in het ontwikkelen ervan. We willen het resultaat zonder ruil, zonder offer. Alsof de kosmos werkt met kortingscodes.
Wat me opvalt, is dat kennis de enige valuta is die structureel groeit als je haar uitgeeft. Geld slijt. Tijd verbrandt. Maar kennis vermeerdert zich juist door te delen, te oefenen, te falen, te doen. Toch investeren mensen het minst in kennis, want kennis vraagt het enige waar de moderne mens allergisch voor is: tijd en aandacht zonder onmiddellijk dopamineshot. De smartphone wint, het brein verliest. Het is alsof we een bibliotheek cadeau krijgen en ervoor kiezen om alleen de kaften te lezen.
Wat ik jarenlang in de politie heb gezien, en wat ik later in coaching duizenden keren opnieuw tegenkwam, is dat mensen niet falen omdat ze dom zijn. Ze falen omdat ze blijven verlangen naar een shortcut die niet bestaat. Ze hopen dat het vanzelf komt. Ze koesteren het misverstand dat tijd hen iets zal brengen, terwijl tijd alleen maar levert waar jij haar in investeert. Tijd op zichzelf is waardeloos; ze krijgt waarde pas wanneer jij bedrijvigheid koppelt aan richting.
Geld is de luie valuta. Want geld kan veel oplossen zonder dat jij verandert. Je kunt iemand inhuren, een cursus kopen, een probleem uitbesteden. Geld wint snel, maar betaalt langzaam terug. Het leert je niets tenzij je oplet. Daarom zien we mensen die kopen, maar niet veranderen; investeren, maar niet verdiepen. Ze denken dat geld bevrijdt, terwijl het alleen maar een andere ketting is als je het koppelt aan ego in plaats van aan vaardigheid.
Tijd daarentegen is de meedogenloze valuta. Ze komt nooit terug. Elk minuutje dat je verspilt, wordt afgescheurd zonder coulance. Tijd heeft geen klantenservice. Ze laat geen credits zien op je account. En toch leven mensen alsof ze in de plus staan, tot de realiteit hen eraan herinnert dat ook zij moeten betalen. Tijd is de valuta waarmee we het meeste gokken met het minste besef. We weten dat er een eind is; we doen alsof er geen einde bestaat.
Kennis is de meest nederige én meest onverbiddelijke waarde. Ze geeft zich alleen aan wie haar respecteren. Je kunt kennis niet bluffen. Niet faken. Niet kopen zonder in te leveren. En de ironie is: de meeste mensen willen kennis, maar willen geen leerling zijn. Ze willen begrijpen zonder verwarring. Kunnen zonder oefenen. Weten zonder twijfelen. Ze willen de finish zonder het gevecht. Ze willen een goed verhaal zonder littekens. Maar kennis vraagt schuurpapier langs je ego, juist wanneer je denkt dat je het kunt. Ze vraagt vallen, opstaan en nog een keer vragen stellen terwijl je schaamte proeft. Ze vraagt dat je toegeeft dat je nog niets weet. Ze vraagt dat je zwijgt wanneer je wilt schreeuwen. En wie dat kan, wint. Niet snel. Niet luid. Maar onvermijdelijk.
Ik heb een fascinatie voor de momenten waarop mensen zeggen dat ze geen tijd hebben. Want “geen tijd” betekent bijna altijd “geen prioriteit.” We verbruiken onze tijd aan triviale dingen en noemen het ontspanning, terwijl het vaak verdoving is. We noemen het werken, terwijl het vaak bezig zijn is. We verzamelen kennis die we nooit toepassen, geld dat we niet investeren, plannen die we niet uitvoeren. Tijd vraagt moed. En moed is schaars.
Het slimme van deze drie valuta’s is dat ze elkaar kunnen compenseren wanneer je eerlijk bent. Heb je geen geld? Gebruik tijd om kennis te verzamelen en daarmee geld te verdienen. Heb je geen kennis? Gebruik tijd en geld om het te verkrijgen. Heb je geen tijd? Gebruik kennis en geld om iemand anders het te laten doen. In iedere fase kun je jezelf in beweging brengen als je bereid bent eerlijk te kijken naar waar je tekorten zitten. De meeste mensen blijven steken in verhalen. Verhalen waarin ze slachtoffers zijn van omstandigheden, van agenda’s, van systemen, van de wereld. Maar systemen zijn slechts structuren; jij bepaalt hoe je erin beweegt.
Toen ik begon met leren, merkte ik dat kennis, en de bijbehorende vaardigheden, me tijd gaf. Plots deed ik in uren wat ik vroeger in dagen deed. Mijn vragen werden gerichter. Mijn acties slimmer. De fouten die ik maakte, waren beter. En geld volgde, zonder dat ik erachteraan moest jagen als een wanhopige hond. Andersom zag ik dat geld me kennis kon kopen, maar alleen als ik me overgaf aan het proces. Trainingen, mentoren, boeken: ze hadden pas waarde wanneer ik de tijd bewaakte en mijn ego parkeerde.
En toen tijd schaars werd, ontdekte ik dat kennis en geld ruimte konden kopen. Een marketingbureau inhuren. Een boekhouder inschakelen. Iemand vragen om je te coachen terwijl jij traint. Tijd terugwinnen door te investeren in systemen die doen wat jij anders handmatig zou blijven doen. Tijd is de ultieme luxe, maar je koopt haar alleen als je weet welke versie van jezelf je ervoor wilt terugkrijgen.
Wat me mateloos irriteert, is wanneer mensen zeggen dat ze ergens geen geld voor hebben, terwijl ze hun tijd volproppen met afval. Ze willen wel het resultaat van investeren, maar niet de verantwoordelijkheid om te kiezen. Ze vragen: “Hoe doe jij dat?” terwijl ze niet willen horen dat het antwoord bijna altijd bestaat uit ongemakkelijke keuzes. Dingen laten. Prioriteiten stellen. Tijd vrijmaken. Ego’s temmen. Fouten omhelzen. En vooral: blijven doen, niet blijven dromen.
Het is bijna komisch hoe voorspelbaar het script is. Iemand komt bij me, zegt vast te zitten, geen beweging te ervaren, geen helderheid te hebben. Ik vraag naar hun dag, hoe ze hun tijd besteden. En binnen vijf minuten weet ik dat het probleem niet tijd is, maar keuze. Niet kennis, maar discipline. Niet geldtekort, maar angst om te investeren. In zichzelf. In fouten. In verandering. Niet weten is nooit het probleem; niet doen is dat wel.
Deze drie waardes leven in een relatie met jezelf. Hoe jij ze inzet, vertelt wie je bent. Als je tijd respecteert, zie je dat kennis vanzelf groeit. Als je kennis bouwt, zie je dat geld volgt. Als je geld benut om tijd vrij te spelen, zie je dat jouw creativiteit explodeert. Maar laat je één valuta rotten, dan besmet die de rest.
Tijd zonder kennis wordt verspilling.
Kennis zonder tijd wordt theorie.
Geld zonder kennis wordt gokken.
Maar wanneer ze elkaar kruisen, ontstaat er iets onwaarschijnlijk krachtigs: richting. Niet snelheid. Richting. Snelheid zonder richting is chaos, lawaai, burn-out, rennen zonder aankomen. Richting betekent dat je weet waar je heen gaat en waarom. Dat je keuzes durft te maken die pijn doen. Dat je grenzen bewaakt terwijl je groeit. Dat je inzichten omzet in doen. Van denken naar doen, dát spel.
En laten we eerlijk zijn: de meeste mensen verzanden niet omdat ze te weinig hebben. Ze verzanden omdat ze weigeren te kiezen. Keuzes zijn altijd verlies. Een ja is honderd nee’s. Je voelt dat. Je haat dat. En precies daarom stellen mensen keuzes uit. En uitstel is geen pauze; uitstel is verval. Tijd loopt door, of jij nu meedoet of niet.
Drie waardes, dat is alles. De rest is illusie. Verhalen. Window dressing. Het echte werk gebeurt wanneer jij eerlijk kijkt: waar zit mijn tekort? Welke twee heb ik vandaag nodig om de derde vrij te spelen? Waar saboteer ik mezelf? Waar verstop ik me achter excuses, achter angsten, achter comfort? Waar kies ik voor stilstand omdat beweging me confronteert?
Je hoeft niet alles te bezitten om te beginnen. Je hebt alleen eerlijkheid nodig over welke ruil je bereid bent te maken. En misschien is dat het volwassen worden waar niemand je voor waarschuwt: leren betalen met de juiste valuta, op het juiste moment, voor de juiste dingen. Niet voor likes. Niet voor status. Maar voor groei. Voor waardigheid. Voor het leven dat jij claimt te willen.
Iedere dag betaal je zoals een homo economicus betaamt. De vraag is alleen met welke valutua?
Wat een ontdekkingsreis is dit geweest
Afgelopen week heb ik de NLP Practitioner opleiding bij CapitalHEROES afgerond. Wat een ontdekkingsreis is dit geweest. Kevin en Cindy maken leren niet alleen makkelijk, maar vooral ontzettend leuk. Met hun unieke stijl, aanstekelijke humor, inspirerende verhalen en interactieve opdrachten brengen zij de theorie écht tot leven. Alles voelt praktisch, licht en tegelijkertijd diepgaand….waardoor het bijna vanzelf gaat.
Deze opleiding voelde voor mij als een ontdekkingstocht naar een nieuwe versie van mezelf. Vanaf dag één wist ik…dit is wat ik wil, dit is waar ik mee verder wil! Zo tof, dat ik heb besloten om door te gaan met de Master én de Coachopleiding.
CapitalHEROES heeft mijn verwachtingen in alle opzichten overtroffen enne als je erover nadenkt om deze toffe opleiding ook te gaan volgen? Niet twijfelen maar gewoon doen. Daar krijg je geen spijt van!
Johanna Werdekker - Lees alle ervaringen
