“Ja maar jij hebt makkelijk praten. Jij bent helemaal self-made.”
Hij zei het terloops. Niet verwijtend. Niet bewonderend. Gewoon… constaterend. Zo’n zinnetje dat je niet meteen hoort. Niet op het moment zelf, maar pas later. Onderweg naar huis. In de auto. Met de radio half aan en je hoofd half vol.
Self-made.
Ik pikte het niet direct op. Ik knikte wat, lachte iets weg en reed door. Maar ergens tussen Sittard en thuis begon het te schuren. Niet omdat ik me aangevallen voelde, maar omdat dat woord bleef hangen. Het plakte. Het jeukte. Het nestelde zich ergens achter mijn voorhoofd en weigerde weer te verdwijnen.
Self-made.
Alsof je jezelf uit het niets hebt opgetrokken. Alsof je op een ochtend wakker werd zonder context, zonder geschiedenis, zonder hulp, en dacht: vanaf vandaag ben ik wie ik ben. Alsof alles wat je bent en doet het resultaat is van pure wilskracht, karakter en doorzettingsvermogen. Alsof je geen voorgeschiedenis hebt. Geen mensen. Geen omstandigheden.
Niemand is self-made. Ook ik niet. En eerlijk gezegd: vooral ik niet.
Laten we bij het begin beginnen. Niet bij mijn eerste bedrijf. Niet bij mijn eerste succes. Niet bij mijn eerste ‘doorbraak’. Niet bij het moment waarop anderen ineens besloten dat ik “het gemaakt had”. Bij mijn vader en mijn moeder.
Zij hebben mij gemaakt. Vrij klassiek ook. Als ik even terugreken — en ja, ik heb dat serieus gedaan — dan kom ik ergens uit rond half januari, begin 1988. Geen mystiek. Geen manifestatie. Geen vision board. Geen affirmaties. Gewoon twee mensen. Timing. Biologie. Hoe en wat precies weet ik niet, want technisch gezien was ik er niet bij. En er zijn ook geen beelden van. Hoop ik. Anyway. Zij maakten mij. Ik werd geboren. Dat alleen al diskwalificeert mij als self-made. Maar goed, dat zal niet zijn wat hij precies bedoelde.
Na mijn geboorte begon het echte werk pas. Opvoeding. Spiegels. Grenzen. Voorbeelden. Correcties. Liefde. Frictie. Ik leerde dingen van mijn vader. Ik leerde dingen van mijn moeder. Soms expliciet. Soms impliciet. Soms door wat ze deden. Soms juist door wat ze níét deden.
Ik leerde van school. Soms ondanks school. Soms dankzij. Ik leerde van leraren die me zagen. En misschien nog meer van leraren die dat niet deden. Ik leerde van vriendjes. Van erbij horen. Van buiten de groep vallen. Van winnen. Van verliezen. Van schaamte. Van trots. Van verveling. Van ambitie.
Ik leerde van ervaringen die ik had. En misschien nog meer van ervaringen die ik niet had. Van kansen die voorbijgingen. Van deuren die dicht bleven. Van dingen die ik pas later begreep. Dat alles maakte mij. Laag voor laag. Jaar na jaar. Niet self-made. Maar gevormd. En dat proces is nooit gestopt.
Dit is het deel dat mensen vaak vergeten. Alsof self-made een eindstation is. Alsof je op een bepaald moment kunt zeggen: zo, nu ben ik af. Klaar. Uitontwikkeld. Definitief. Ik ben in elk geval niet af. En ik word nog steeds gemaakt. Elke week opnieuw.
Ik ga elke vier weken naar de barbier. Niet omdat mijn baard vanzelf goed zit. Mijn kleding komt niet uit mijn hoofd, maar van Destrezed. Gekozen met de smaak van iemand anders. Niet van mij. Spoiler: ik heb een partner die me adviseert. Die zegt wat werkt. En soms vooral wat niet. En geloof me, dat laatste is minstens zo waardevol.
De financieel adviseur adviseert, het marketingbureau market, de catering zorgt voor de broodjes en de drukker drukt. Ik ga naar een fysiotherapeut en naar een chiropractor om mijn gestel te onderhouden. Blijkbaar is mijn lichaam ook niet self-made. Twee keer per jaar naar de tandarts en de mondhygiënist. Drie tot vier keer per jaar naar een botoxkliniek om verval tegen te gaan. Vier keer per jaar naar huidspecialist om het smoeltje toonbaar te houden. Elke zes weken naar een schoonheidsspecialist en geloof me, je wilt niet weten wat er gebeurt als ik dat niet doe.
Ik sport. Met schema’s. Ik eet. Met schema’s. Met advies. Ik word begeleid. Omdat motivatie leuk klinkt, maar structuur beter werkt. Ik volg opleidingen. Trainingen. Coaching. Ik lees boeken die geschreven zijn door mensen die verder waren dan ik op het moment dat ik ze las. Mensen die iets wisten wat ik nog niet wist. Die fouten hadden gemaakt die ik liever niet allemaal zelf hoefde te maken.
Ik ben niet self-made. Ik ben omringd.
Wat mensen eigenlijk bedoelen als ze “self-made” zeggen, is meestal niet letterlijk dat je alles alleen hebt gedaan. Ze bedoelen iets anders. Iets subtielers. Ze bedoelen: je hebt geen excuuskaart gespeeld, je bent niet blijven hangen, je bent in beweging gekomen, je hebt verantwoordelijkheid genomen En dát deel… dát klopt wel. Ik maak mezelf niet. Ik maak keuzes.
Ik heb mezelf niet gemaakt. Maar ik maak wel beslissingen. Ik beslis om hulp te zoeken. Ik beslis om advies aan te nemen. Ik beslis om te investeren in mijn lijf, mijn hoofd en mijn vaardigheden. Ik beslis om niet te blijven hangen in “ja maar”. En vooral: ik beslis om in actie te komen. Niet alles weten. Niet alles snappen. Niet alles perfect kunnen. Doen. Dat is het enige deel dat je écht zelf doet.
De mythe van self-made klinkt aantrekkelijk. Heroïsch. Clean. Onafhankelijk. Maar het is ook een leugen. En een handige. Want als iemand écht self-made is, dan hoef jij niets te erkennen. Geen context. Geen hulp. Geen privileges. Geen timing. Geen mensen. En andersom werkt het net zo genadeloos. Als jij het nog niet “gemaakt” hebt, ligt dat dus volledig aan jou. Zie je hoe comfortabel en tegelijkertijd wreed dat verhaal is?
De self-made-mythe maakt succes eenzaam en falen beschamend. En beide zijn onnodig. Succes is collectief. Actie is persoonlijk. Succes ontstaat in netwerken. In systemen. In kansen. In steun. In voorbeelden. In spiegels. In hulpbronnen. Maar actie… actie is persoonlijk. Niemand kan jouw stap zetten. Niemand kan jouw beslissing nemen. Niemand kan jouw verantwoordelijkheid dragen. Misschien is dat de juiste herdefinitie.
Niet self-made. Maar self-directed.
Dus nee, beste kennis. Ik heb niet makkelijk praten omdat ik self-made ben. Ik heb makkelijk praten omdat ik geleerd heb dat wachten niets oplost. Omdat ik weet dat hulp vragen geen zwakte is. Omdat ik snap dat actie belangrijker is dan gelijk hebben.
Ik ben niet self-made. Ik ben gemaakt, gevormd, geholpen, ondersteund, gecorrigeerd, gespiegeld en onderhouden. En ergens onderweg heb ik besloten om niet stil te blijven staan. Als dát is wat je bedoelde… Dan ja. Dan doe ik dat. Ik denk. Maar vooral: ik doe.
Kevin
Wat een ontdekkingsreis is dit geweest
Afgelopen week heb ik de NLP Practitioner opleiding bij CapitalHEROES afgerond. Wat een ontdekkingsreis is dit geweest. Kevin en Cindy maken leren niet alleen makkelijk, maar vooral ontzettend leuk. Met hun unieke stijl, aanstekelijke humor, inspirerende verhalen en interactieve opdrachten brengen zij de theorie écht tot leven. Alles voelt praktisch, licht en tegelijkertijd diepgaand….waardoor het bijna vanzelf gaat.
Deze opleiding voelde voor mij als een ontdekkingstocht naar een nieuwe versie van mezelf. Vanaf dag één wist ik…dit is wat ik wil, dit is waar ik mee verder wil! Zo tof, dat ik heb besloten om door te gaan met de Master én de Coachopleiding.
CapitalHEROES heeft mijn verwachtingen in alle opzichten overtroffen enne als je erover nadenkt om deze toffe opleiding ook te gaan volgen? Niet twijfelen maar gewoon doen. Daar krijg je geen spijt van!
Johanna Werdekker - Lees alle ervaringen
