Hoeveel succes kun jij eigenlijk aan?

28 juni 2022

Ken je dat gevoel? Je moet een presentatie geven of een belangrijke toets doen en het zweet breekt je uit. Een stem in jouw hoofd die zegt wat er allemaal mis kan gaan of niet goed genoeg is. Je stottert even en kan niet op een antwoord komen. Je blokkeert en alles gaat mis? Ken je dat? Gefeliciteerd! Je bent een normaal mens. Iedereen heeft dit in meer of mindere mate. Sommige mensen lijken daar echter helemaal geen last van te hebben. Sommige mensen presteren elke keer opnieuw geweldig. En anderen geloven dat ze lijden aan faalangst. Ik ga je helpen dit anders te bekijken en om faalangst te overwinnen.

Wat is faalangst?

Laten we eerst eens wat open deuren intrappen. Faalangst is de angst om te falen. Dit betekent dat er een gevoel in je lijf aanwezig is die maakt dat je zorgen maakt of angstig wordt op het moment dat een prestatie moet worden geleverd. Dat is nog vrij duidelijk. Een andere open deur is dat faalangst alleen maar kan bestaan als jij geloofd in het begrip falen. Falen is een woord van 5 letters dat betekent dat iets niet het beoogde resultaat heeft gehad. Falen betekent niet dat jouw eigenwaarde door het doucheputje kan, je niets meer waard bent, je nooit of te nimmer zult trouwen, geen succes kan hebben of ooit nog het waard bent om aangekeken te worden. Het betekent dat iets niet het beoogde resultaat heeft gehad. En volgende open deur is dat faalangst eigenlijk niet bestaat.

Faalangst is een leugen

Wanneer iets niet werkt, doe iets anders. Maar wat anders is, is vaak nog gissen. Wanneer jij feedback krijgt over wat er anders kan, kun je dus iets anders doen, met een ander resultaat. Feedback is niet meer of minder dan informatie over hoe het ging en wat er anders zou kunnen.  Dit maakt dat falen niet bestaat. Er bestaat alleen feedback.

Wat vaak maakt dat we feedback oppakken als kritiek of falen, is het oordeel dat we hebben over het krijgen van feedback. ‘Oh, dus het was niet goed’ of ‘Ja, maar ik deed niet echt mijn best’. Wanneer je beseft, dat feedback een kans is om meer te leren en te verbeteren zodat je nog beter kunt gaan presteren, bestaat falen niet meer. Feedback is voeding voor leren. Zonder feedback kun je eigenlijk niet leren. Of stapte jij op een fiets en reed je foutloos uren rond?

Maar ik heb echt faalangst… Wat moet ik doen

Goed. Stel je voor dat jij nu nog niet gelooft dat faalangst niet bestaat. Je hebt dan nog niet gefaald in het voorgoed overwinnen van je faalangst, hoor. Je krijgt nu alleen feedback, dus informatie, dat jij nog niet overtuigd genoeg bent. Het concept faalangst ontstaat eigenlijk heel simpel. Jij hebt ooit de conclusie getrokken dat je iets niet kan. Wanneer je dan gevraagd wordt dit wel te doen, speelt faalangst op. Laten we dat eens in detail bekijken.

Soorten faalangst

Faalangst is wordt vaak gebruikt als een naam voor heel veel verschillende gevoelens en gedachten. Spanning voor een sollicitatie, een belangrijk gesprek met een klant, het geven van een presentatie. Het levert soms allemaal een fysieke sensatie op. Ons brein wil dat begrijpen. Zo kunnen verschillende sensaties maken dat jij dit interpreteert als faalangst. Het is goed om te weten dat faalangst dus een woord is dat jij geeft aan sensaties. Sommige mensen noemen deze sensatie echter nieuwsgierigheid, of plezier. Stel je voor dat jouw faalangst plezier zou zijn, hoe anders is dat dan voor je?

Laten we eens kijken hoe iemand kan leren om juist faalangst te gaan doen. Gaan doen? Ja, het vergt veel motivatie en precisie om steeds opnieuw faalangst te doen. Door te ontdekken hoe dit werkt, ontdekken we ook wat we anders kunnen doen.

Een voorbeeld van het ontstaan van faalangst

Stel je voor dat je ooit een spreekbeurt hebt gegeven over katten. Je had je voorbereid, alle tekst uitgeschreven, plaatjes gezocht, geoefend. Je was er klaar voor. Je houdt van katten. Op de dag van jouw spreekbeurt voel je spanning. Het is de eerste keer dat je in de klas mag vertellen. Wanneer de juf aankondigt dat het tijd is voor een ontzettend mooi verhaal over katten vertelt door X voel je een golf van gewaarwordingen door je lijf gaan. Je loopt dan naar voren, naar het bord. Terwijl je dat doet hoor je jouw klasgenoten heel veel succes fluisteren. Je legt je spulletjes klaar en hoort en ziet twee klasgenootjes iets tegen elkaar zeggen. Je weet niet waar het over gaat en wacht tot het stil is. Vervolgens begin je met jouw spreekbeurt. Je hebt alles zin voor zin uitgeschreven dus dat is fijn. Na de eerste zin kijk je de klas in. Je kijkt dan weer terug op je papier. Je kunt de volgende zin niet zo snel vinden en maakt een foutje door per ongeluk de derde zin voor te lezen. Twee klasgenootjes beginnen te lachen. Je denkt bij jezelf dat je nu een onvoldoende zult krijgen. je denkt dat de twee klasgenootjes jou uitlachen. Je kijkt naar het gezicht van de juf. Ze kijkt streng…..

Faalangst en NLP

Een typische beschrijving waar we ons allemaal wel in herkennen. Hier ontstaat het concept faalangst zonder dat je dat in de gaten hebt. Heel feitelijk trek je op basis van gebeurtenissen bepaalde conclusies. En die conclusie komt later aan het licht als ‘faalangst’. We noemen dit een overtuiging.

Overtuigingen zijn alles wat je gelooft. Maar hoe ontstaan overtuigingen eigenlijk?
Een overtuiging is een conclusie die je, vaak onbewust, hebt getrokken op basis van bepaalde ervaringen en gebeurtenissen. Niets heeft op zichzelf betekenis. De betekenis wordt gegeven door jouw interne proces.

Stel dat ik me als kind ooit heb verbrand aan de verwarming wat mij heel veel pijn deed. Door het proces van waarnemingsfilters geef ik aan de oorzaak en het gevolg een betekenis. Ik trek dan bijvoorbeeld de conclusie dat verwarmingen me pijn doen. Ik vind het belangrijk om geen pijn te hebben. Ik ben gaan geloven dat verwarmingen mensen pijn doen. Ergo: verwarmingen doen pijn.

Ik zal hierdoor sneller geneigd zijn het contact met verwarmingen te vermijden. Dit is een manier waarop overtuigingen ontstaan naar aanleiding van een gebeurtenis. Het omgekeerde is ook waar.

Stel dat ik geloof dat ik niet goed genoeg ben. Het gevolg hiervan is dat ik onzeker gedrag vertoon en soms een fout maak. Ik geef vervolgens hier betekenis aan door te denken dat het inderdaad zo is, dat ik niet goed genoeg ben doordat ik een fout maak. Ik ben gaan geloven dat het ook echt klopt dat ik niet goed genoeg ben en die overtuiging is geboren.

Overtuigingen zijn generalisaties. Overtuigingen bepalen onze opties en beperkingen en wij vertrouwen erop dat ze waar zijn. Hierop baseren we keuzes. En eigenlijk dus het gebied van ons leven waar ze effect op hebben.

Overtuigingen kunnen helpend zijn of juist belemmerend. Dit is natuurlijk altijd context afhankelijk. Een voorbeeld van een helpende overtuiging wanneer je in een context er gewoon voor wil gaan, is die van Pipi Langkous: ‘Ik heb het nog nooit gedaan dus ik denk dat ik het wel kan’. Stel dat je dit zou geloven, welk effect zou dat dan hebben op jouw gevoel, jouw gedrag en uiteindelijk op jouw resultaat?

Een voorbeeld van een belemmerende overtuiging kan zijn: ‘Ik heb faalangst’. Stel dat je dit zou geloven, welk effect zou dat dan hebben op jouw gevoel, jouw gedrag en uiteindelijk op jouw resultaat?

Overtuigingen veranderen kan op talloze manieren en is het hart van NLP. Wanneer je goede vragen stelt, kan iemand meer informatie uit de dieptestructuur naar de oppervlaktestructuur halen. Hierdoor ontstaan meer criteria waardoor een andere betekenis kan ontstaan en de generalisatie verandert waardoor ook de overtuiging verandert.

Een oefening om te falen in faalangst

Oefening om af te rekenen met faalangst

Stap 1

Beeld je in dat je in een bioscoop achter de projector zit terwijl je naar jezelf kijkt, die op de voorste rij naar een kleurenfilm van jezelf, toen je faalde, zit te kijken.

Stap 2

Laat de film beginnen voordat het gebeurde, speel hem helemaal af tot de gebeurtenis voorbij is en stop de film.

Stap 3

Blijf vanachter je projector naar jezelf kijken, die naar de film kijkt, en maak het scherm wit.

Stap 4

Doe dan alsof degene, die naar de film aan het kijken is, in de film stapt en spoel de hele film snel terug. Maak de film zwart-wit en spoel hem versneld terug tot voorbij het begin, terwijl je er tegelijkertijd circusmuziek of andere grappige muziek bij aanzet. Op deze manier lijkt het alsof je een oude Charlie-Chaplin film snel terugspoelt. Zorg ervoor dat je jezelf in de film ziet.

Stap 5

Doe dit een paar keer en steeds sneller achter elkaar.

Stap 6

Als je klaar bent, test dan of je je nog steeds naar voelt als je aan het voorval terugdenkt. Als je het goed gedaan hebt, lukt dit niet meer of in ieder geval veel minder heftig.

Meer leren of omgaan met faalangst

Alle NLP strategieën zijn er op gericht een overtuiging te veranderen. Dit leer je doorzien in een NLP opleiding bijvoorbeeld. Kun jij je voorstellen dat wanneer je een strategie doet je eigenlijk bezig bent met het veranderen van overtuigingen?

Samengevat kunnen we stellen: ‘Verander de verhaaltjes in je hoofd en je verandert je gevoel. En als je gevoel verandert, verandert je gedrag. En als je gedrag verandert, verandert je resultaat. En als je resultaat verandert, verandert de rest van je leven’.

34 reviews over CapitalHEROES

Bekijk reviews

Verrijking training NLP Practitioner

In juli de NLP Practitioner afgerond bij CapitalHEROES. Zorgvuldig uitgezocht en achteraf was/is het een perfecte keuze geweest. Het is een trainingsinstituut waar de trainers zich perfect aanvullen. Ze gaan op een gedreven en zeker professionele manier te werk maar ook met de nodige humor. Het was een mooie reis met mezelf die ik zeker voortzet in de Master en Coach – de opleiding is absoluut aan te raden – eigenlijk gewoon een “must” voor iedereen. Groetjes Arien

Arien Peeters - Lees alle ervaringen