De kracht van visualiseren

Ken je dat. Je doet mee aan een loterij. Je kocht het lot en zwijmelde weg in gedachten. Wat zou je met het geld doen. Je ziet jezelf al he-le-maal gaan. En je merkt op dat je ineens een stuk gelukkiger voelt. Tot je stopt met dromen over dat meest gunstige scenario.

Iedereen heeft altijd een doel. Hoewel dit niet altijd zwart-wit is. De een wil graag een andere baan, de andere een leuke partner. Er zijn mensen die willen afvallen en die meer zelfvertrouwen willen. Maar ook zijn er zij die beter willen gaan communiceren of gemakkelijker keuzes leren maken. Volgens ons zijn al die doelen verbonden aan iets groters: het hogere doel.

Het absolute hogere doel is voor iedereen gelijk, namelijk: leven. Zonder leven, geen leven. Dat gezegd hebbende wordt het interessanter, want wat zit er immers tussen leven en afvallen?

Iedereen kan visualiseren. En we weten dat visualisatie een ongelofelijk groot effect heeft op het bereiken van doelen. Sterker nog uit veel onderzoeken blijkt dat visualiseren bijna hetzelfde effect heeft als daadwerkelijk uitvoeren (Sahgal et.al, 2004). Dat betekent dus dat we de kracht van visualisatie niet mogen onderschatten.

Het zit zo: jouw brein is een soort stad met allemaal wegen. Kleine weggetjes, maar ook indrukwekkende 8-baans snelwegen. De gedachten, beelden en geluiden die je tijdens een visualisatie bedenkt creëren een klein smal geitenpaadje in jouw brein. Je brein instrueert de bouwers van dit pad dat er echt overheen gelopen wordt. Hierdoor bedenkt het brein zich geen minuut en gaat aan de slag. De bouwers -neuronen- creëren razendsnel nieuwe neurale paden. En hoe meer en hoe vaker jij visualiseert, hoe meer de paden wordt gebruikt. Uiteindelijk zullen de bouwers het pad moeten verbreden, vergroten en bestendigen. En zo ontstaan nieuwe brein verbindingen die het mogelijk maken succesvolle werkelijke acties uit te voeren.

Visualiseren is erg eenvoudig te leren. Iedereen kan visualiseren. Om te visualiseren zet je drie eenvoudige stappen: opmerken, onderzoeken en optimaliseren. Hieronder leggen we deze drie stappen die je helpen met visualisatie uit.

1 Opmerken: word je bewust van jouw visualisaties

We nemen de wereld waar via onze zintuigen. De zintuigen binnen NLP worden modaliteiten genoemd. Per seconde komen er zo’n 4,6 miljoen prikkels op ons af die informatie bevatten. Als we deze prikkels allemaal moeten waarnemen en verwerken, zou ons brein op hol slaan. Daarom wordt er geselecteerd welke prikkels er wel binnen mogen en welke simpelweg worden weggelaten.

We noemen dit proces het universele modificatieproces. Dit proces zorgt ervoor dat alles wat niet belangrijk is wordt weggelaten. Een hoop worden prikkels iets aangepast of vervormd zodat we de wereld sneller snappen. En tenslotte, omdat het brein een leermachine is, worden prikkels ook nog eens wat gegeneraliseerd. Vier poten, een staart, snorharen en het miauwt; dan zal het wel een kat zijn.

Daardoor is de werkelijkheid niet hetzelfde als het beeld dat we vormen via onze (onbewuste) waarnemingsfilters. Zo wordt onze beleving van de werkelijkheid een interpretatie. Alfred Korzybski zei: ‘de kaart is niet het gebied’ – daarmee bedoelde hij dat interne voorstellingen van de werkelijkheid (en de manier waarop woorden deze naar buiten brengen) niet hetzelfde is als wat er daadwerkelijk echt gebeurt. Het is onmogelijk om niet niet-te-interpreteren. Alles wat we waarnemen is dus een interpretatie. Meestal gebeurt dit onbewust.

2 Onderzoeken: Is dit wat je wil en wenst?

Onderzoek of je visualisatie ook is wat je wilt. Je kunt daarvoor betere vragen stellen, zodat je ook betere antwoorden krijgt.

• Wat wil je?
• Wat is de droom?
• Hoe wil jij dat het gaat zijn?
• Wat zou je dan tegen jezelf zeggen?
• Wat maakt dat dan mogelijk voor jou?
• Wat zouden andere mensen tegen jou zeggen?
• Wat heb je dan, wat je nu niet hebt?

Stel dat we drie maanden verder zijn en je hebt jouw doel bereikt;

• Wat zie je dan?
• Wat hoor je dan?
• Hoe voel je je dan?
• Wat ruik en proef je?
• Wat zien anderen?
• Wat horen en zeggen anderen?
• Hoe voelen anderen zich dan?

3 Optimaliseren: maak het mooier en beter

Binnen NLP vinden we de inhoud van de waarneming niet zo interessant, maar wel hoe je dit waarneemt. Het gaat meer om het proces en de structuur van de waarneming dan wat je daadwerkelijk hebt waargenomen. We hebben gezien dat onze waarneming plaatsvindt door het gebruik van modaliteiten: de zintuigen. De informatie wordt gefilterd en gecodeerd opgeslagen in ons brein zodat een interne representatie van die waarneming ontstaat.

Die interne representatie, gebaseerd op modaliteiten, bestaat op zijn beurt uit submodaliteiten. Dit zijn de kleinste bouwstenen die het verschil maken waarop onze interne representaties zijn opgebouwd. Submodaliteiten zijn niet zozeer wat je ziet, maar hoe je het ziet. Zij zorgen ervoor dat wij interne beelden kunnen waarnemen en gevoelens kunnen ervaren.

Wanneer je bijvoorbeeld terugdenkt aan een fijne herinnering:

• Het beeld dat je er bij hebt, kan in zwart-wit of kleur zijn.
• Het beeld kan bewegen zoals een film of het kan een stilstaand beeld zijn.
• Het beeld kan panoramisch zijn of omkaderd zoals een schilderij in een lijst.
• Etc.

De vijf modaliteiten bepalen de structuur van de interne representatie en de submodaliteiten bepalen de betekenis van de interne representatie. Wanneer je de submodaliteiten van een herinnering verandert, verandert de beleving van die herinnering ook. Immers, de herinnering en het bijbehorende gevoel van de herinnering worden niet bepaald door de inhoud van die herinnering, maar door de manier waarop we die herinnering hebben opgeslagen. En dat geldt niet alleen voor herinneringen maar ook voor onze toekomstbeelden. Ieder gedachtepatroon heeft zo zijn eigen unieke opbouw.

Maak alle aanpassingen die je zou willen maken om dat wat je wil vervolgens nog beter en mooier te visualiseren.

Natuurlijk, visualiseren is fijn en werkt goed om breinverbindingen aan te leggen. Een visualisatie geeft richting in waar je heen zou willen bewegen of wat je zou willen bereiken. Maar… een visualisatie geeft je geen direct resultaat in termen van het bereiken van doelen. Daarvoor is nodig dat je deze visualisaties gebruikt als middel om gemotiveerd te raken in het uitvoeren van acties.

Zonder acties maar met richting blijft het bij dromen en visualiseren, met acties maar zonder richting krijg je veel, maar waarschijnlijk niet wat je wilt. Daarom gaat het visualiseren hand in hand met het bepalen van richting en het vaststellen en uitvoeren van acties.